Je opent je laptop om te beginnen aan een taak. Vijf minuten later zit je op je telefoon. Nog eens tien minuten verder en je zegt tegen jezelf: “Ik begin zo wel.”
Lisette Poell
We denken graag dat we rationele wezens zijn. Dat de keuzes, afwegingen en besluiten die we nemen bewust gebeuren. Maar als je eerlijk kijkt naar een gemiddelde dag, zie je iets anders. Een groot deel van de tijd leven we op de automatische piloot. Onze dagen bestaan grotendeels uit een aaneenschakeling van routines en gewoontes.
Routines zijn gedragingen die je ooit bewust hebt ingepland of aangeleerd. Denk aan je ochtend, je werkdag, hoe je je avond afsluit. Maar herhaal die gedragingen vaak genoeg en ze verdwijnen langzaam naar de achtergrond. Wat begon als een keuze, wordt een automatisme. Een gewoonte. Je denkt er nauwelijks nog over na. En een gewoonte blijft zelden alleen. Ze klonteren samen tot patronen: kleine gedragingen die elkaar versterken. Sommige handig, andere minder helpend.
Neem uitstelgedrag. Je ziet een taak. Je voelt spanning. Zonder er echt bij stil te staan pak je je telefoon, of ga je iets anders doen. Je stelt jezelf gerust met de gedachte: “Ik doe het straks wel.”
Uitstellen is geen losse actie, maar het gevolg van een keten die zich bijna vanzelf ontrolt. Ons brein speelt daar een belangrijke rol in. Het is niet alleen gericht op efficiëntie, maar ook op het vermijden van ongemak. Een deel van ons brein scant voortdurend of iets spannend of onprettig voelt. Is dat zo, dan sturen het automatisch richting gedrag dat die spanning vermindert.
En dat is precies waar het interessant wordt.
Uitstellen haalt de druk van de ketel. Het geeft een gevoel van opluchting en het idee van controle. Op korte termijn werkt dat ook. Het systeem leert: dit helpt, dit moeten we vaker doen. Maar die veiligheid is vaak schijn.
Je denkt dat je aan het stuur zit, terwijl in werkelijkheid de automatische piloot het heeft overgenomen. Een vorm van valse veiligheid. Een comfortzone die vooral bestaat uit het vermijden van ongemak. Op de langere termijn gebeurt er namelijk iets anders. De spanning verdwijnt niet, maar blijft onderhuids aanwezig. Taken stapelen zich op en lijken groter te worden, terwijl het in feite nog steeds dezelfde taak is. Door alles wat je er inmiddels bij voelt en denkt, groeit hij in je hoofd. En ondertussen neemt het vertrouwen in je eigen kunnen af.
Het bijzondere is: we kunnen dit heel lang volhouden. Niet omdat we niet beter weten, maar omdat het patroon vaak sterker is dan ons inzicht. De automatische piloot is sneller dan onze bewuste wil. Tegen de tijd dat je denkt: ‘ik moet dit anders doen’, ben je vaak al halverwege het oude gedrag.
Dat maakt verandering dan ook zo lastig — en tegelijk ook zo menselijk. We proberen gedrag vaak te veranderen door anders te denken. Met motivatie, wilskracht en inzicht. Maar gewoontes zitten niet alleen in ons hoofd. Ze zitten ook in wat we doen, in wat we voelen, in herhaling. En de niet helpende gewoontes ben je misschien liever kwijt dan rijk.
De sleutel ligt dan niet in het compleet omgooien van gedrag, maar in kleine verschuivingen. Het begint met bewustwording. En vervolgens met een andere reactie op dezelfde prikkel. Je hoeft niet meteen het hele patroon te veranderen. Begin met één schakel. Vijf minuten beginnen in plaats van vermijden. Even blijven zitten waar je zit, in plaats van weg te gaan.
Kleine acties, die misschien onbeduidend lijken, maar langzaam een nieuw spoor aanleggen in datzelfde automatische systeem.
Mindfulness en coaching kunnen daarbij helpen. Niet door alles ineens te veranderen, maar juist door stil te staan bij wat er automatisch gebeurt, bewustwording. Door te leren opmerken wat je voelt, denkt en doet — zonder er meteen in mee te gaan. Dan ontdek je dat er vaak ook meerdere/ andere opties zijn.
In mijn werk als coach zie ik hoe juist die kleine momenten van bewustwording het verschil maken. Daar ontstaat ruimte om andere keuzes te maken. De automatische piloot is niet je vijand. Het is een hulpmiddel. Maar als jij niet af en toe het stuur overneemt, bepaalt hij wel waar je uitkomt.
Ben jij op zoek naar een professionele coach of wil je met mindfulness aan de slag, ik help je er graag bij. Vraag hier een gratis kennismakingsgesprek aan. Je bent van harte welkom.
Agenda
- 27 mei 2026 | Ont-Moeten
- 17 juni 2026 | Ont-Moeten
In de rubriek ‘Mindfulness’ schrijft Lisette Poell over haar werk in praktijk ‘Jij bent Oké’.
Zij is aangesloten bij de beroepsorganisatie NOBCO. Lisette is een gecertificeerde coach voor persoonlijke groei en ontwikkeling. Naast (online) coaching en coachen met de natuur als co-coach, geeft ze trainingen en workshops op het gebied van Mindfulness, communicatie en intuïtief schrijven. Nieuwsgierig geworden? Kijk op de website www.jijbentoke.nlof mail naar lisette@jijbentoke.nl.
Social media links: Facebook, LinkedIn,Instagram.
Er zijn nog geen reacties geplaatst