Zaterdag 26 september vond de vijfde Peelvenen Ecotop plaats. Op dit symposium kwamen 100 onderzoekers, beheerders en natuurliefhebbers van de Peelvenen uit Limburg en Brabant samen om de laatste onderzoeksresultaten te delen. Het centrale thema was water in de Peelgebieden. Actueler dan ooit na afgelopen zomer.
De Peel heeft water nodig van eigen bodem
De resultaten van de Hydrologische Systeem Analyse (HSA) werden gepresenteerd. Grondwateronttrekking rond de Peelvenen veroorzaakt in delen van de Peel grondwaterstandsdalingen tot 25 cm. Dit is funest voor hoogveenherstel.
Er was ook positief nieuws. De situatie binnen de natuurgebieden van de Peel is inmiddels op orde. Natuurherstelmaatregelen van de afgelopen jaren hebben bijvoorbeeld geleid tot de spectaculaire vestiging van een flinke lepelaarskolonie. En vorig jaar vestigde zich zelfs de fraaie kleine reigersoort de kwak in ‘De Banen’. Ook de blauwborst, een prachtige zangvogel, doet het prima in de Peel.
Maar externe invloeden blijven problematisch. De bedreigingen voor de Peel komen van buiten. Verdroging blijft een drukfactor omdat in de omgeving van de Peel veel grondwater wordt onttrokken. En juist in een droge zomer, als de natuur het grondwater het hardst nodig heeft, wordt extra veel grondwater opgepompt. Ook wordt er nog steeds te weinig regenwater geconserveerd rondom de peelgebieden. Waterschappen blijven sloten vegen (weliswaar minder vaak dan vroeger) om regenwater versneld af te voeren naar zee. En vervolgens worden er ingewikkelde kunstgrepen bedacht om gebiedsvreemd, vervuild en voedselrijk rivierwater aan te voeren in de zomer. Dit is funest voor de hoogveennatuur, zoals geïllustreerd werd via de populatie ontwikkeling van verschillende waterkeversoorten en de heikikker.
De boodschap op de Ecotop was dat er zeker toekomst is voor de Peelnatuur. Maar dan zal er letterlijk uit een ander vaatje getapt moeten worden: het hemelwatervaatje. En als het hemelwater ongehinderd in het grondwatervat heeft kunnen zakken zal dit vat gekoesterd moeten worden voor barre tijden zoals afgelopen zomer.
Foto’s door: Thijs Loven en Meinse van der Velde
2 Reacties
Stop met dweilen terwijl de kraan openstaat: stel eerst de harde vragen over de Peel
De Peel heeft water nodig. Maar waarom blijven we enorme bedragen aan belastinggeld uitgeven aan maatregelen buiten het gebied, terwijl de echte oorzaken van de verdroging niet fundamenteel worden aangepakt?
In totaal is er inmiddels al ruim 1 miljard euro voor de Peel uitgetrokken — inclusief de recent door het Rijk toegezegde €300 miljoen (€150 miljoen voor Limburg). Maar wat levert dat op zolang de grootste lekken in het systeem niet worden gedicht?
1. De drinkwaterwinning bij Ospel: De Hydrologische Systeemanalyse (HSA) laat zien dat grondwateronttrekking voor drinkwater rondom de Peel leidt tot dalingen van de grondwaterstand tot wel 25 centimeter. Deze onttrekking vindt plaats door de grote drinkwaterwinning bij Ospel — expliciet genoemd in het Natura 2000-beheerplan. Dit roept een principiële vraag op: Zijn de natuur- en hersteldoelen voor de Peel überhaupt wel haalbaar zolang deze drinkwaterwinning in stand blijft? En hoe legt de overheid het uit dat boeren en burgers vergaande maatregelen moeten accepteren, terwijl zo’n grote water onttrekker buiten schot blijft?
2. Gebrek aan berkenbeheer: Iedereen die door de Peel wandelt, kan met eigen ogen zien dat er nagenoeg geen beheer van berken plaatsvindt. Eén berk verdampt al snel 50 tot 100 liter water per dag! De Ecologische Autoriteit noemt berkenopslag zelfs het grootste verdrogingsprobleem bínnen het gebied. Waarom voert Staatsbosbeheer dit beheer niet uit, terwijl het gewoon zwart-op-wit in het beheerplan staat?
3. Meting met twee maten bij waterafvoer: Hoe kun je aan de maatschappij verantwoorden dat burgers, boeren en bedrijven bij neerslag en in de winter géén water mogen afvoeren, terwijl Staatsbosbeheer zelf wel via de Kruisbaan bij Heusden kostbaar regenwater versneld uit de Peel laat weglopen? Aan de ene kant pompen we honderden miljoenen in het vasthouden van water, maar aan de andere kant zetten ze in het natte seizoen zelf de sluis open.
De Peel redden begint niet met nóg meer maatregelen en geld. Het begint met een eerlijke benadering van de droogteproblematiek en de moed om de echte oorzaken van de verdroging bij de bron aan te pakken.
Marc mogen we dan ook de Europese subsidies stopzetten waarmee gigantische bedragen aan onze landbouw worden verstrekt terwijl de boeren hoofdzakelijk voor de export produceren en geen oog hebben voor natuur ( graszoden en lelies telen, beregenen en water oppompen op plekken waar dat niet is verantwoord?