Nieuwe analyse van 17 jaar landbouwdata laat zien dat grasland plaatsmaakt voor intensiever bouwland, vooral direct langs Natura 2000-gebied.
Werkgroep ‘Behoud de Peel’
De landbouw rondom Natura 2000-gebied de Groote Peel is de afgelopen zeventien jaar niet extensiever, maar juist intensiever geworden. Dat blijkt uit een nieuwe analyse door Werkgroep Behoud de Peel van de Basisregistratie Gewaspercelen (BRP) over de periode 2009-2025. Vooral in de eerste 500 meter rond het natuurgebied is de verandering opvallend: grasland verdwijnt en maakt steeds vaker plaats voor intensiever gebruikte akkerbouwpercelen.
Voor het onderzoek zijn alle geregistreerde landbouwpercelen geanalyseerd binnen een afstand van 500 meter en 2 kilometer van de Groote Peel. Percelen binnen het Natura 2000-gebied zelf en binnen de reeds gerealiseerde natuur van het Natuurnetwerk Nederland zijn buiten beschouwing gelaten, zodat uitsluitend de ontwikkeling van het agrarisch grondgebruik is onderzocht.
De analyse laat een duidelijke trend zien. In de zone van 2 kilometer steeg het aandeel bouwland van 52,8 procent in 2009 naar 60,4 procent in 2025. Tegelijkertijd daalde het aandeel grasland van 47,1 naar 38,2 procent. Vooral het aandeel intensief bouwland groeide sterk: van 12,3 naar 23,0 procent. Dat komt neer op ruim 326 hectare extra intensief bouwland, terwijl ongeveer evenveel grasland verdween.
Nog sterker is de ontwikkeling direct langs het natuurgebied. Binnen 500 meter van de Groote Peel daalde het aandeel grasland van 57,6 naar 45,3 procent. In dezelfde periode verdubbelde het aandeel intensief bouwland van 9,4 naar 20,0 procent. De directe omgeving van het natuurgebied ontwikkelt zich daarmee sneller richting intensiever agrarisch gebruik dan de bredere omgeving.
“In het maatschappelijke debat wordt vaak gesproken over extensivering van de landbouw rondom kwetsbare natuurgebieden. Deze analyse laat zien dat rondom de Groote Peel de ontwikkeling de afgelopen zeventien jaar juist de andere kant op is gegaan. Dat is een feitelijke constatering op basis van openbare gegevens,” aldus Wim van Opbergen, voorzitter van de werkgroep.
Opvallend is bovendien dat de omslag vooral zichtbaar wordt vanaf 2015-2016. Sindsdien neemt het aandeel intensief bouwland gestaag toe en neemt het aandeel grasland af. In de directe 500 meterzone zet deze ontwikkeling vanaf 2022 zelfs verder door.
De analyse doet geen uitspraken over de gevolgen van deze ontwikkeling voor de natuur. Wel laat zij zien dat het agrarisch grondgebruik rondom de Groote Peel de afgelopen zeventien jaar aanzienlijk intensiever is geworden. Daarmee levert het onderzoek nieuwe feiten voor het maatschappelijke debat over de toekomst van landbouw rondom Natura 2000-gebieden.
De onderzoekers wijzen erop dat verschillende toekomstscenario’s van het Planbureau voor de Leefomgeving juist uitgaan van extensiever grondgebruik in overgangszones rondom kwetsbare natuur. De feitelijke ontwikkeling rond de Groote Peel blijkt daarvan af te wijken.
De analyse is gebaseerd op de openbare Basisregistratie Gewaspercelen (BRP), waarin landbouwers jaarlijks registreren welke gewassen op hun percelen worden geteeld. Door de gegevens over de periode 2009-2025 systematisch te vergelijken ontstaat een langjarig beeld van de ontwikkeling van het grondgebruik rondom de Groote Peel.
19 Reacties
Ja onze boeren hebben het niet zo op met de natuur en onze prachtige Peel, de lol is er gauw af als je door het buitengebied fietst of wandeld, veel eenzijdige teelt van grasmatten en ander hoofdzakelijk voor de export bedoelde teelten, als je niet nat wordt door de sproeiers moet je haast maken door de stank, luchtwasser worden uitgezet dus maar gauw fietsen in Overijssel of de Achterhoek, daar is meer aandacht voor landschap, natuur en leefomgeving! Ga zo door met boeren dan komen jullie er zelf wel achter dat het zo niet meer kan en ook niet moet!
In Overijssel en de Achterhoek liggen ook veel intensieve veehouderijen en varkensbedrijven. Waarom stinken Overijsselse en Gelderse varkens en koeien minder?
Je weet niet half wat er werkelijk speelt rondom alles wat er gebeurt om boeren kapot te maken, ook jij bent compleet gehersenspoeld al kun je er niets aan doen door al die jaren van indoctrinatie. Maar je ziet wat er rondom de peel gebeurt, een complete kaalslag onder onschuldige boeren gezinnen, verscholen achter grote hopen puin alsof men in oorlogsgebied waant. Voedsel is al duur maar dit is nog maar het begin, laat staan als tekorten optreden. Een land dat zijn eigen voedselproductie verkwanseld is het niet waard dat….. Binnen afzienbare tijd weer massale subsidies nodig om boeren te werven om aub voedsel te produceren.
Volkomen logisch want als je de veehouderij weg jaagt heb je niks meer aan grasland want mensen eten geen gras. Alleen grazers kunnen gras omzetten naar voedsel. DUS komen er alternatieve gewassen waar wel nog iets mee verdiend kan worden want mensen willen wel blijven eten en boeren moeten geld verdienen. Met natuur kan je geen geld verdienen.
Het sprookje van de extensivering met biologisch landbouw is GEEN verdienmodel (Buiten een niche in de spreekwoordelijke grachtengordel). Biologisch vlees is 2x zo duur en dat wil de consument er niet voor betalen dus komt het straks uit Oekraïne (zoals nu de eieren al) of andere ‘wingewesten’ van de EU. Als het hier maar ‘schoon’ is en de vervuiling buiten beeld is. (zelfde geldt voor de industrie)
Schaalvergroting is de enige weg vooruit om straks 10 miljard mensen te voeden. Alle landbouwgrond in de wereld is al in gebruik. En landbouwgrond in elke gebied is maar geschikt voor beperkte gewassen. Schaalvergroting is ook de ENIGE manier om betaalbaar, veilig, kwalitatief voedsel te produceren met de minste milieu impact en de meeste ruimte die over blijft voor… natuur!
We vragen ASML ook niet om te extensiveren en weer transistoren te gaan produceren. Volstrekt ridicuul. Schaalvergroting is de kern van de vooruitgang, ook daar.
Ik ben niet tegen natuur maar die verafgoding en het fundamentalisme hangt me ongenadig de keel uit. Mensen worden steeds meer opgestapeld in (vervuilende steden) en natuur wordt alleen nog een laboratorium voor wetenschappers waar niets aan mag veranderen.
De menselijke maat moet terug en de mens moet centraal staan.
Goed verwoord!
Een paar gasten die er niet wonen gaan zich bemoeien. Triest gewoon.
Jantje komt zeker niet uit het Eind, alles voor gewin en export, geen aandacht voor landschap en natuur ! Het moet toch anders kunnen, klimaat waarschuwingen slaan we blijkbaar allemaal in de wind!
Zeker, maar het heilige woord is verdienmodel . De kosten van de klimaatrapport tonen aan dat individuele ondernemers verdienen en dat de kosten worden gelegd bij de samenleving.Herstel van lucht en waterkwaliteit bijv. Daarnaast is de agrosector een subsidie verslaafde geworden. En dat alles voor de export. Het fabeltje van voedselzekerheid is achterhaald doordat NL een mega exporteur is geworden. Tijd voor andere keuzes. NL is te klein voor een zo grote agro industrie, en ja er zijn landen met meer ruimte. Veel boeren hebben dit al begrepen. Zij durven te ondernemen zonder het subsidie infuus ipv te dreigen met agitatie zoal FDF doet.
waarom zijn de percelen die tot voor enkele jaren geleden nog landbouwgrond waren, maar nu in de natura 2000 of in het het natuutnetwerk vallen buiten beschouwing gelaten. neem die percelen mee en je krijgt een heel ander beeld.
Dit is gewoon een eenzijdig subjectief opruiend artikel.
Jantje even een kantje, van natuur kun je wel leven, opbrengst toerisme was vorig jaar €111 miljard geen kattenpis! Is natuurlijk niet alleen natuur maar wel een groot deel!
@Nelleke, De Peel draagt economisch niets bij. Je mag er zelfs veel tijd van het jaar niet wandelen. Fietsen is bijna overal verboden. Laat staan dat er iemand in de buurt een camping, hotel of andere activiteiten wil starten.
We moeten de Peel behouden maar niet alles hoeft er voor te wijken.
Daarom sluit het bezoekerscentrum bij de Peel zeker? Omdat het zo veel op brengt? Het gaat dicht omdat het niks op brengt en een stap om burgers uit de natuur te weren. Want niet alleen aan boeren hebben ecologen een hekel. Nog meer burgers die de natuur bezoeken. Zoals ik het zei., Ze willen er een wetenschappelijk laboratorium van maken waar alleen zij nog mogen komen.
De landelijke omzet van toerisme was 111 miljard daar moet de kosten nog vanaf. De natuur krijgt op dit moment meer dan 3000 euro subsidie per hectare de grote Peel is 1000 ha, of tewel alleen rond de Peel moet 3 miljoen euro subsidie terugverdiend worden. en dan heb jij het over verdienmodel. Ik zie deze niet maar ik ben dan ook geen econoom.
De conclusie van deze analyse is vooral dat grondeigenaren de afgelopen jaren andere keuzes hebben gemaakt in het gebruik van hun landbouwgrond. Grasland is op sommige locaties vervangen door akkerbouwgewassen. Dat is een vrijheid die ondernemers in Nederland hebben. Net zoals iedere andere ondernemer zelf bepaalt welke producten hij verkoopt of welke diensten hij aanbiedt, maken agrariërs keuzes op basis van marktomstandigheden, regelgeving en de economische realiteit van hun bedrijf.
Wat echter opvalt, is dat de analyse veel verdergaande suggesties oproept dan de gegevens daadwerkelijk onderbouwen. Er wordt immers niet aangetoond dat er natuur is verdwenen. De Groote Peel is niet kleiner geworden. Er zijn geen hectares Natura 2000-gebied verloren gegaan en er wordt nergens bewezen dat de vastgestelde veranderingen in grondgebruik hebben geleid tot aantasting van de natuur. De analyse laat uitsluitend zien dat boeren op hun eigen percelen andere gewassen zijn gaan telen.
Jarenlang werd de veehouderij aangewezen als de belangrijkste oorzaak van de problemen rond Natura 2000. Koeien en grasland stonden centraal in het debat. Nu het aandeel grasland afneemt, lijkt de aandacht te verschuiven naar akkerbouw en bouwland. Dat roept een logische vraag op: wanneer is landbouw volgens deze activisten eigenlijk nog wél acceptabel? Het lijkt erop dat de landbouw telkens opnieuw als probleem wordt aangewezen, ongeacht de vorm waarin zij wordt bedreven.
Daarnaast is het relevant om te benoemen dat deze analyse afkomstig is van een organisatie onder leiding van Wim van Opbergen. Van Opbergen heeft zich jarenlang ontwikkeld tot een van de meest prominente gezichten van het natuur- en stikstofactivisme in Nederland. Door voortdurende juridische procedures tegen overheden en vergunningverlening heeft hij mede bijgedragen aan het stikstofdossier dat Nederland inmiddels al jaren in zijn greep houdt. De gevolgen daarvan zijn zichtbaar voor iedere Nederlander: stilgevallen bouwprojecten, vertraagde infrastructuur, enorme maatschappelijke kosten en duizenden boeren die al jaren in onzekerheid verkeren over de toekomst van hun bedrijf.
Tegen die achtergrond is het moeilijk om deze publicatie te zien als een neutrale bijdrage aan het debat. De analyse lijkt vooral bedoeld om opnieuw de indruk te wekken dat landbouw rondom Natura 2000-gebieden een probleem vormt. Daarbij ontbreekt een essentieel gegeven: er is geen sprake van minder natuur. De discussie gaat niet over het verdwijnen van de Groote Peel, maar over het al dan niet behalen van specifieke natuurdoelen en de aanwezigheid van bepaalde planten- en mossoorten die als referentie zijn gekozen. Dat is iets wezenlijk anders dan de indruk die veel mensen krijgen wanneer dergelijke berichten verschijnen.
Het is daarom tijd voor een eerlijk debat. Niet over het verdwijnen van natuur, maar over de vraag hoeveel economische schade, hoeveel belastinggeld en hoeveel ondernemerschap Nederland bereid is op te offeren voor het nastreven van steeds verdergaande natuurdoelen. Want uiteindelijk wordt de rekening van dit beleid betaald door boeren, ondernemers, woningzoekenden en de werkende Nederlander. Dat mag best eens hardop worden gezegd.
Zijn we niet allemaal gelijkwaardig en wanneer jij of ik een beter betaalde baan kunnen krijgen verkassen wij toch ook voor het heilige geld. Dit doen onze agrariërs ook
Ik reageer niet gauw op al die schrijfsels die met name volgen op landbouwgerelateerde artikelen, maar ik vind het niet handig als iemand zichzelf kwalificeert als neutraal en vervolgens zeer eenzijdig commentaar geeft. Kom dan liever aan tafel zitten voor een open discussie. Bijvoorbeeld met iemand van Behoud van de Peel of zo
@ Cornelis ik vind het raar dat je wel reageert op dit in jouw ogen eenzijdige stuk maar op stukken die een hele andere eenzijdige mening geven reageer je niet!
Stja werkgroep behoud de Peel huilt krokodillentranen. Eerst de boeren de gehele tijd pesten zodat de koeien wegmoeten en het dan gek vinden dat deze boer andere keuzes maakt. De enige keuze is ot en Sien landbouw en dat daar geen droog brood mee te verdienen is, tja dat is het risico voor de boer.
na de krokodillentranen komt de blijkt ook nog eens dat het onderzoek ook nog eens anders geïnterpreteerd kan worden. https://www.transparantdeurne.nl/2026/07/28/werkgroep-behoud-de-peel-schiet-doel-voorbij/