Het bericht dat het stoffelijke overschot van de Franse musketier d’ Artagnan in Zuid-Limburg zou zijn gevonden, was wereldnieuws. De beroemde Franse militair sneuvelde in 1673 bij de Franse bezetting van Zuid-Nederland. De wereldwijde aandacht zou volgens sommige Maastrichtse marketeers wel eens tot bedevaart-achtige taferelen kunnen leiden.
‘Haole Klot’
Cafébezoek
Om die vraag maar meteen voor te zijn: In Nederweert is d’ Artagnan voor zover bekend nooit geweest. Maar zijn legertroepen wel, want in de jaren 1673-1674 was het erg onrustig in onze gemeente. Het was de tijd van de Frans-Nederlandse oorlog. Vanuit Maaseik trokken de Fransozen naar Nederweert en onder andere in Schoor kwam het tot dodelijke schermutselingen en berovingen. De Nederweertenaren zochten hun toevlucht tot veel bidden en vooral langdurig cafébezoek.
Bromsnorren
Wie het onlangs verschenen kroegenboek Haole Klot over de geschiedenis van het Nederweerter uitgaansleven in de jaren 1970-1990 heeft gelezen, wordt er aan herinnerd dat Nederweert een buitengewone horecatraditie heeft. De ‘Bromsnorren’ van die tijd, oud-politiemannen als Lou Quax en Max Moors, schrijven in het boek over hun belevenissen bij het handhaven van het sluitingsuur van de kroegen in de Brugstraat. Hun herinneringen zijn relatief jong, maar de horecageschiedenis van Nederweert gaat veel langer terug.
Emancipatie
In het oude gemeente-archief dat door het Nederweerter gemeentebestuur, voor velen onverwacht, vorig jaar is afgestoten bevinden zich talloze voorbeelden over hoe ons bestuur worstelde met het reguleren van cafébezoek. Met reglementen en verordeningen poogde men de kroegtijgers in toom te houden. En hoewel de emancipatie toen nog moest worden uitgevonden, hadden de jonge dames van Nederweert toen al de grootste aandacht van het gemeentebestuur.
Bekendmaking
Kort na het sneuvelen van d’ Artagnan liep het in Nederweert ondanks de oorlogstoestand uit de hand. Het was blijkbaar zodanig haole klot in de Nederweerter kroegen dat een oude verordening hoognodig afgestoft moest worden. Dat leidde tot de volgende bekendmaking.
Verordening
De heren schout, burgemeester en schepenen van de heerlijkheid Nederweert worden tot hun grote leedwezen dagelijks bericht dat in onze gemeente bij nacht en ontij schromelijke en onbetamelijke misbruiken, schandalen en vechtpartijen geschieden die onverdragelijk zijn.
De oorzaak daarvan is gelegen in het feit dat de jonge vrouwen en mannen tot late uren de herbergen bezoeken. Daar is in het verleden door de schout al een keer een verordening over afgekondigd, maar die is in de loop van de tijd gaan ‘slabakken’ (verloederen). Dat heeft er toe geleid dat de herbergen op zondagen en heiligendagen tot acht of negen uur worden bezocht door de jongens en meisjes, soms ook veel later, met grote schandalen tot gevolg.
Om die redenen verordonneert het gemeentebestuur dat de jonge mannen in de zomer na de klokkenslag van acht uur ’s avonds, en ’s winters niet na zes uur, zich in de herbergen mogen begeven.
De jonge vrouwen moeten steeds een half uur eerder naar huis vertrekken dan de mannen. Als de dames dat niet doen krijgen zij een boete van een halve rijksdaalder en de mannen een boete van drie gulden Weerter koers. Ook wordt verordonneerd dat zich in de huidige rumoerige oorlogstijd geen muzikanten met veelen (violen) en fluiten zich in de herbergen mogen bevinden om daar muziek te maken.
Ook wordt nog eens benadrukt dat het niet de bedoeling is om de herbergen te bezoeken tijdens de heilige missen.
De verordening is in het openbaar gepubliceerd in naam van het gemeentebestuur van Nederweert door Arnout van Thulden, gemeentesecretaris op 28 juni 1674.
Haole Klot
Of het geholpen heeft? Vermoedelijk niet heel erg lang, want de serie verordeningen in het archief over cafébezoek is best wel uitgebreid. Hoale Klot is van alle tijden… Voor een exemplaar van het boek Haole Klot (een turf van 300 pagina’s!) kunt u zolang de voorraad strekt terecht bij BRUNA Nederweert.
Alfons Bruekers | Erfgoedgemeenschap Nederweert
De Erfgoedgemeenschap Nederweert is het collectief van vijf organisaties die actief zijn op erfgoedgebied in Nederweert: Stichting Geschiedschrijving Nederweert (SGN), Stichting Regionaal Archeologisch Bodem-Onderzoek (STRABO), Geschied- en Oudheidkundig Genootschap De Aldenborgh, de Stichting Cultuurhistorische Publicaties voor de regio Weert en de Stichting Historisch Onderzoek Weerterland (SHOW). Hun doel is het stimuleren van de belangstelling voor, en het behoud van erfgoed in de gemeente Nederweert. Door middel van lezingen, excursies en publicaties. Daarbij wordt ook het zogenaamde immateriële erfgoed niet vergeten, zoals dialect, genealogie, historische tradities en folklore.
Er zijn nog geen reacties geplaatst